zakres dopu¬szczalnej treści czynności prawnej jest zawsze ograniczony regułami typu ogólnego, tj. dot. wszystkich rodzajów czynności prawnych;

– typo¬logia, oparta na wskazaniach ustawy:

(1) prawa przyrody;

(2) normy bezwzględnie wiążące;

(3) obejście ustawy;

(4) zasady współżycia społecznego lub podobne klauzule generalne.

Prawa przyrody

→ wywodzą się z prawa rzymskiego → art. 387 kc „umowa o świad¬czenie niemożliwe jest nieważna” → dot. wszystkich czynności prawnych, które są nie¬wykonalne albo służą realizacji stanów rzeczy, które i tak się ziszczą bez udziału człowieka (skok na Księżyc, umowa, że na drugi dzień wzejdzie Słońce);

Normy bezwzględnie wiążące

→ zgodnie z art. 58 § 1 kc czynności prawna jest nieważna jeśli jest sprzeczna z ustawą, w tym z normami semiimperatywnymi. Prawo czasem zakazuje pewnych czynności, a czasem nakazuje by dana czynność zawierała określone postanowienia. Złamanie takiego zakazu lub nakazu wyrażonego w normie bezwzględnie wiążącej (lub semiimperatywnej) powoduje nieważność czynności.

→ normy takie służą przede wszystkim ochronie pewnych wartości czy zasad;

Obejście ustawy

→ traktowane przez art. 58 § 1 na równi z czynnościami sprzecznymi z prawem;

→ infraudem legis – określona czynność bezpośred¬nio nie objęta zakazem prawnym, ale przedsięwzięta w celu osiągnięcia skut¬ku zakazanego przez prawo;

→ nie tylko treść, ale i cel czynności może być ograniczony, co zostało uwzględnione w art. 3531 kc.

Zasady współżycia społecznego

→ zasady współżycia społecznego to uznane powszech¬nie wartości i reguły moralne odnoszące się do stosunków międzyludzkich

→ zgodnie z art. 58 § 2 i art. 3531 kc – swoboda umów ograniczona jest również ze względu na zasady współżycia społecznego, tak ze względu na treść czynności prawnej, jak i na jej cel;