Osoba prawna

Podmiotowość prawna jest cechą normatywną, nadaną poprzez ustawę. Określone organizacje są więc tylko dlatego podmiotami prawa, że tak postanowił ustawodawca.

Za osobę prawną można uznać jednostkę organizacyjną która została przez normę prawną wyposażona w zdolność prawną – możność bycia podmiotem stosunków cywilnoprawnych.

Art. 33 kc wskazuje, że osobami prawnymi są Skarb Państwa i inne jednostki organizacyjne którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.

Przy powstaniu osoby prawnej wyróżniamy:

1) System aktów organów państwa – do powstania danej osoby prawnej potrzebna jest ustawa lub rozporządzenie

1) System koncesyjny – organizacja powstaje na mocy decyzji założycieli i zgody właściwego organu państwa

2) System normatywny – w systemie tym akt normatywny określa jakie przesłanki muszą zostać spełnione aby mogła powstać osoba prawna. Państwo w tym systemie zachowuje sobie prawo do kontroli

Art. 35 kc wskazuje, że powstanie, ustrój i ustanie osoby prawnej określają właściwe przepisy i statut.

Art. 37 §1 kc przewiduje istnienie odpowiedniego rejestru, gdzie na mocy wpisu do tego rejestru jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną

Zdolność do czynności prawnych osób prawnych – wg art. 38 kc osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.

Tym samy prawo polskie stoi na stanowisku teorii organów – organ składa się z osób fizycznych, które zgodnie z przepisami określającymi ustrój danej osoby prawnej urzeczywistniają jej wolę.

Zgodnie z art. 42 §1 kc jeżeli osoba prawna nie ma organów i nie może z tego powodu prowadzić swoich praw ustanawia dla niej sąd kuratora

Kurator powinien niezwłocznie powołać organy osoby prawnej albo przeprowadzić jej likwidację (art. 42 §2 kc )

Odpowiedzialność za zawarcie umowy lub przekroczenie umocowania przez osobę działającą jako organ lub w imieniu spółki nie istniejącej wg art. 39 §1,2 kc:

1) obowiązany jest do zwrotu tego co uzyskał

2) oraz do naprawienia szkody którą na skutek działań tej osoby poniosła.

Art. 43 kc tworzy odesłanie do przepisów o dobrach osobistych osoby fizycznej i nakazuje te przepisy stosować odpowiednio do osób prawnych.