Normy bezwzględnie i względnie wiążące oraz semiimperatywne

– NORMY BEZWZGLĘDNIE WIĄŻĄCE (imperatywne, katego¬ryczne, bezwzględnie stosowalne, ius cogens) → ich zastosowanie nie może być wyłączone lub ograniczone wolą stron czy odmiennym zwyczajem, na co wskazuje albo przepis prawny;

* czasem charakter ten ustalany w drodze wykładni funkcjonalnej, która powinna wskazywać priorytet ochrony pewnych wartości społecznych lub interesów stron (tak np. orz. SN z 1979 r. dot. prawa spółdzielczego – sąd uznał za imperatywne normy regulujące przyjmowanie i usuwanie członków spółdzielni ze względu na zasadę demokracji wewnątrzspółdzielczej i ochronę interesów członków);

– NORMY WZGLĘDNIE WIĄŻĄCE (względnie stosowalne, dyspozytywne, uzupełniające, ius dispositivum, ius suppletivum) → znajdują zastosowanie tylko wtedy, gdy same strony nie ure¬gulowały konsekwencji prawnych w sposób odmienny od dyspozycji za¬wartej w takiej normie, na co wskazuje wyraźne sformułowanie przepisu prawnego, który dale woli stron, a czasem zwyczajowi moc odmiennego uregulowania;

* czasem charakter ten ustalany dopiero w drodze wykładni funkcjonalnej (ważne! funkcja tych norm to uzupełnienie treści stosunku prawnego w zakresie nieuregulowanym przez strony);

– NORMY SEMIIMPERATYWNE (semidyspozytywne, jednokierunkowo działające normy dyspozytywne, jednostronnie bezwzględnie obowiązujące) → normy wyznaczające minimalny zakres ochrony interesów jednej strony;

* też może być ustalona w drodze wykładni funkcjonalnej (szczególna przesłanka – postulat ochrony konsumenta);