Forma z mocy ustawy

podczas interpretowania przepisów ze wskazaną szczególną formą należy kierować się następującymi regułami:

I. Formy szczególne zastrzeżone są albo pod rygorem nieważności albo w celu ad eventum, a zgodnie z art. 73 § 2 – o ile nie jest wyraźnie wskazany skutek ad eventum, należy przyjąć nieważność czynności.

II. Zgodnie z art. 73 § 1 i 74 § 1 dla zwykłej formy pisemnej, o ile nie zostanie wyraźnie wskazany rygor nieważności lub skutek ad eventum, należy przyjąć że forma ta ma jedynie cel dowodowy.

III. Przepisy prawa mogą albo w sposób bezpośredni nakazywać określoną formę, albo w sposób pośredni, poprzez odesłanie do formy dotyczącej innego rodzaju czynno¬ści prawnej, z którą dana czynność prawna pozostaje w związku (forma pochodna czynności prawnej), np. art. 63 § 2, art. 99, 390 § 2 kc.

IV. Przy umowach wymóg formy szczególnej dotyczy wszystkich stron, choć istnieją wyjątki, np. art. 245 § 2 zd. 2, art. 890 kc).

! należy zwrócić uwagę na art. 74 § 3 (nowela z 2003 r.) wyłączający stosowanie przepisów o formie pisemnej ad probationem w stosunkach między przedsiębiorcami.

! najszersze zastosowania w praktyce umowy pisemne ad probationem.

Forma z mocy umowy

– art. 76 – strony mogą zastrzec formę umowy, wtedy jeśli określą skutek niedochowania tej formy, takie też są konsekwencje, jeśli nie określą skutku to zgodnie ze zd. 2 forma ta miała jedynie cel ad probationem.

* zastrzeżenie ad probationem nie może mieć miejsca między przedsiębiorcami (art. 74 § 3)

– zastrzeżenie formy może być dokonane w odrębnej umowie (pactum de forma) lub w umowie poprzedzającej, np. umowie przedwstępnej, albo nieformalnie.

– w przypadku umowy zawartej nieformalnie, umowa uchylająca może też być nieformalna. Jeśli więc strony po zawarciu takiego nieformalnego porozumienia, zawrą umowę w innej formie należy zastanowić się, czy nie doszło do uchylenia tego zastrzeżenia – każda umowa późniejsza może uchylić umowę wcześniejszą.

Forma następczych czynności prawnych

Następcze czynności prawne – zwrot języka prawniczego (nie prawnego) – zbiorcze określenie czynności prawnych pozostających w związku z pierwotną czynno¬ścią prawną i dokonywanych po tej czynności – uregulowane w art. 77 kc.

→ Umowa modyfikująca (art. 77 § 1 kc) to zmiana postanowień umowy pierwotnej, jak i dodanie nowych np. w postaci aneksu.

* zasada ekwiwalentności – ta sama forma co umowy pierwotnej;

* powinność zachowania ekwiwalentnej formy, ale strony mogą ustalić formę surowszą, ale nie mogą zastrzec łagodniejszej formy.

* w sytuacji gdy umowa pierwotna zawarta jest w formie szczególnej lub w formie surowszej, mimo że ustawa jej nie przewiduje, należy przyjąć, że strony w sposób niewyraźny zawarły umowę o formie, więc w myśl art. 77 § 1 taka forma przewidziana jest też dla modyfikacji umowy.

* jeżeli umowa pierwotna nie jest ważna, wtedy umowa modyfikująca też nie jest ważna. Ważnie zawarta umowa modyfikująca nie uzdrawia umowy pierwotnej.

→ Umowa zakańczająca (art. 77 § 2 kc) to zakończenie stosunku umownego. Są to: umo¬wa rozwiązująca oraz jednostronne czynności prawne takie jak odstąpienie i wypowiedzenie umowy

* § 2 – w razie zawarcia umowy pierwotnej w formie pisemnej, to rozwiązanie tej umowy powinno być stwierdzone pismem, pod sankcją ad probationem. Złagodze¬nie skutków ze względu na to, że dotyczy to jednorodnej konsekwencji prawnej, jaką jest za¬kończenie stosunku umownego → są to reguły ogólne (lex generalis)

* §3 – gdy umowę pierwotną zawarto w innej formie szczególnej (kwalifikowane formy pisemne)

 forma umowy rozwiązującej – taka jak umowy pierwotnej;

 forma jednostronnych czynności – potwierdzona pismem ad probationem;

– Dlaczego tak? Bo odmienny jest charakter umowy rozwiązującej i odstąpienia/wypowiedzenia umowy. Umowa rozwiązująca choć oparta jest na swobodzie kontraktowej, ma jednak wyznaczone granice normami bezwzględnie wiążącymi lub klauzulami generalnymi, natomiast odstąpienie od umowy lub jej wypowiedzenie dopuszczalne są tylko na podstawie kompetencji udzielonej przez ustawodawcę w określonych sytuacjach (wstępna reglamentacja), np art. 88 § 1 kc, art. 890 kc.

Zakres zastosowania elektronicznej formy czynności prawnej

– zgodnie z art. 78 § 2 ta forma zastępuje zwykłą formę pisemną, a znakowanie czasem zastępuje datę pewną.