Wiek

– Osoby, które nie ukończyły lat 13 → choć jest to wyznacznik arbitralny, został powszechnie przyjęty ze względu na ułatwienie i bezpieczeństwo obrotu – łagodzony przez § 2 art. 14.

Ubezwłasnowolnienie całkowite

– Osoby ubezwłasnowol¬nione całkowicie → decyduje o nim sąd w szczególnym postępowaniu. Ubezwłasnowolnienie całkowite możliwe jest tylko w przypadku osoby powyżej 13 roku życia.

– Przesłanki: choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo innego rodzaju zaburzenia psychiczne, w szczególności pijaństwo lub narkomania występujące w takim stopniu, że uniemożliwiają danej osobie kierowanie swoim postępowaniem (art. 13 § 1 kc).

* SN interpretuje ten przepis funkcjonalnie, tzn. ubezwłasnowolnić można jeśli służy to interesom ubezwłasnowolnianego (orz. SN z 14.2.1974 r., OSN 1975, poz. 12).

Skutki

– czynności w/w osób są bezwzględnie nieważne (art. 14 § 1 kc)

– złagodzenie w art. 14 § 2 – dot. umów powszechnie zawieranych w drobnych sprawach życiowych – stają się ważne z chwilą wykonania, ale i w tym przypadku szczególnie chroni się taką osobę jeśli została rażąco pokrzywdzona.

* usprawiedliwienie tego przepisu → na ogól poprzez konstrukcję konwalidacji, ale jest to wadliwe, bo jak można uzdrowić czynność prawną dokonaną przez osobę, która nie ma prawa do dokonania jej. Dlatego stosuje się pogląd, iż przepis ten modyfikuje ogólną regułę → przyznanie tym osobom ograniczonej i warunkowej kom¬petencji do dokonywania czynności prawnych określonego rodzaju.

– za te osoby czynności prawnych dokonują ich przedstawiciele ustawowi (rodzice lub opiekunowie).

– osoby te mogą pełnić funkcję po¬słańca – tzn. nie dokonywanie czynności prawnych, a jedynie przenoszone oświadczenia woli innej osoby.

* ale co jak dziecko zamiast gazety, kupi cukierki – rozstrzygane na podstawie przepisów o błędzie.