błąd – niezgodność między obiektywną rzeczywistością a jej odbiciem w świadomości człowieka. Ma doniosłość prawną tylko wtedy, gdy dotyczy treści czynności prawnej (art. 84 § 1 zd. 2 kc) i gdy jest istotny (art. 84 § 2 kc).

* podmiot działa pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej, jeśli ostatecznie ustalony w następstwie przeprowadzonej wykładni (opartej na wszystkich oświadczeniach woli w pełni zrekonstruowanych) sens czynności prawnej nie odpowiada wyobrażeniom podmiotu składającego oświadczenie woli:

→ może dot. cech przedmiotu, treści zachować, oceny, czy jest to czynność prawna i jakiego rodzaju, jak również przekonanie o nakazach ustawowych dot. czynności.

→ nie może dot. okoliczności nieuregulowa¬nych w czynności prawnej, nawet jeśli miały wpływ na nią.

 też poza treścią są dalsze skutki określone w przepisach, ustalonych zwyczajach, czy zasadach współżycia społecznego → kwestia kontrowersyjna.

* istotny błąd należy oceniać według kryteriów zindywidualizowanych, ale i obiektywnych.

– Przepisy o błę¬dzie ograniczają więc zastosowanie zasady ignorantia iuris nocet.

– Wolter – podział na błąd sensu stricto (mylne wyobrażenie stanu faktycznego) i pomyłka (mylne wyobrażenie o treści złożonego oświadczenia) → podział nieistotny z punktu widzenia prawa.

Przypadki szczególne

– art. 84 § 1 zd. 2 kc – gdy oświadczenie woli składane innej osobie (w szczególności składane w toku zawierania umów), będące zarazem odpłatnymi czynnościami ustawa przewiduje też interes tych osób, pozwalając uwzględnić istotny błąd co do treści, gdy adresat nie wyprowadził składającego oświadczenie z błędu pomimo, że:

* albo błąd wywołał, nawet bez swojej winy;

* albo wiedział o błędzie;

* albo mógł z łatwością błąd zauważyć.

– art. 85 kc – oświadczenie woli złożone przez posłańca (=osoba nie będąca stroną czynności) też może ulec zniekształceniu i stosuje się art. 84.

– też w przepisach szczególnych.

Skutki

– nie powoduje nieważności, ale stanowi podstawę do uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia.