Uwagi wstępne

– wcześniej uregulowana w kodeksie handlowym z 1934 r i mimo jego uchylenia obowiązywały do czasu wejścia w życie noweli kc z 14.2.2003 r., to znaczy do 25.9.2003 r;

– ogólna konstrukcja przeniesiona z KH, ale szereg ważnych zmian;

Pojęcie i funkcja prokury

– swoiste pełnomocnictwo → dot. działalności gospodarczej przedsiębiorców, szeroki zakres umocowania prokurenta, o przejrzystej dla kontra¬hentów treści, założenie że udzielający darzy prokurenta szczególnym zaufaniem;

– prokura to rodzaj pełnomocnictwa → prokurent to specyficzny pełnomocnik. ustawodawca podkreślił to w uzasadnieniu do projektu kc, że przepisy te oparł o koncepcję niemiecką, wg której prokura to wyjątkowo szerokie pełnomocnictwo o wyznaczonym ustawowo zakresie umocowania;

– stosuje się przepisy ogólne dot. pełnomocnictwa jako lex generalis;

Podmioty kompetentne do udzielania prokury

– wyłącznie przedsiębiorcy – osoby fizyczne, praw¬ne jak i niemające osobowości prawnej, ale obdarzone zdolnością prawną – z obowiązkiem wpisu do rejestru przedsiębiorców;

Udzielenie prokury

– jednostronną czynnością prawną przedsiębiorcy (w przypadku osób innych niż fizyczne ich statuty oraz inne przepisy, np. KSH określają organ kompetentny do udzielenia prokury), zgłoszoną do rejestru przedsiębiorców;

– wymóg formy pisemnej pod rygorem nieważności i nie stosuje się art. 99 § 1 (o wymogu szczególnej formy pełnomocnictwa w razie wymogu takiej formy dla danej czynności prawnej);

Prokurent

– tylko osoba fizyczna (w osobach prawnych wciąż zmieniają się organy, więc zmienia się też zaufanie) o pełnej zdolności do czynności prawnych;

– w spółce prawa handlowego nie może być to członek rady nadzorczej, gdyż kontrolowałby sam siebie;

– zakaz substytucji, ale prokurent może ustanowić pełnomocnika;

– można ustanowić kilku prokurentów - łącznie lub oddzielnie (art. 1094 kc), jak również prokurę oddziałową (art. 1095 kc);

Zakres prokury i sposób jej wykonywania

– odnosi się tylko do reprezentacji przedsiębiorcy, czyli stosunków wiążących go z innymi podmiotami w zakresie związanym z prowadzeniem przedsiębiorstwa, nie dot. działań w sferze wewnętrznej przedsiębiorstwa;

– dot. czynności materialnoprawnych i procesowych oraz do odbioru oświadczeń woli skierowanych do przedsiębiorcy;

– ograniczenie (art. 1093) dot. enumeratywnie wyliczonych czynności: zbycie przedsiębiorstwa, dokonanie czynności oddającej je w czasowe korzystanie, zbycie i obciążanie nieruchomości → inaczej postanowienia tego rodzaju w prokurze są bezwzględnie nieważne (art. 58 § 1 kc) → możliwość dokonania tych czynności przez prokurenta na podstawie pełnomocnictwa do poszczególnych czynności prawnych – z zachowaniem szczególnej formy (art. 1093 w zw. z art. 98 i 99 § 1 kc).

– zakres umocowania prokurenta nie może być ze skutkiem wobec osób trzecich (zewnętrznym) ograniczony (art. 1091 § 2 kc) → wyjątki:

* w razie ustanowienia kilku prokurentów (czy łączna czy oddzielna decyduje przedsiębiorca):

→ prokura oddzielna – każdy z prokurentów działa samodzielnie (może sam dokonywać czynności);

→ prokura łączna – przedsiębiorca określa zakres umocowania każdego z prokurentów lub konieczność współdziałania

 obowiązek zgłoszenia do rejestru rodzaju prokury, a w przypadku łącznej tez sposobu jej wykonania;

 niezależnie od rodzaju każdy może odbierać oświadczenia lub pisma kierowane do przedsiębiorcy;

* prokura oddziałowa – gdy dot. tylko zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębior¬stwa. Przed wprowadzeniem tej regulacji doktryna i judykatury odrzucały możliwość ustanowienia takie prokury;

* w stosunku podstawowym strony mogą ustalić, że prokurent nie będzie wykonywał pewnych czynności, ale nie będzie to miało skutku wobec osób trzecich, a jedynie może stworzyć obowiązek odszkodowawczy albo odwołanie prokury (wg. A. Szajkowskiego);

– prokurent podpisuje się zgodnie ze wzorem znajdującym się w aktach rejestrowych i musi zaznaczyć że występuje w roli prokurenta, chyba, że wynika to z treści dokumentu;

Wygaśniecie prokury (→ obowiązek zgłoszenia do rejestru)

– odwołana w każdym czasie i bez podania przyczyn i nie stosuje się możliwości zrzeczenia;

– ustanie prowadzenia działalności w skutek wykreślenia z rejestru, ogło¬szenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenie przedsiębiorcy;

– śmierć, utrata pełnej zdolności do czynności prawnych i zrzeczenie się prokury przez prokurenta;

Nie wygasa

– śmierć i utrata zdolności do czynności prawnych przedsiębiorcy nie powoduje wygaśnięcia prokury;