przedmiotem przedawnienia mogą być TYLKO ROSZCZENIA MAJĄTKOWE (art. 117 § 1) → przedawnienie roszczeń; wiec nie ulegają przedawnieniu w świetle tych przepisów:

* roszczenia nie mające charaktery cywilnoprawnego (np. procesowe, administracyjne);

* uprawnienia cywilnoprawne o innej postaci niż roszczenia (np. prawa podmiotowe bezwzględne, uprawnienia kształtujące);

* roszczenia niemajątkowe (np. służące do ochrony dóbr osobistych);

* czasem ustawy wskazują wyjątkowo niektóre cywilnoprawne roszczenia majątkowe (np. roszczenia windykacyjne, negatoryjne trwają wieczyście).

→ mogą ulec przedawnieniu na podstawie innych przepisów;

Zarzut przedawnienia

– art. 117 § 2 – w razie upłynięcia terminu przedawnienia osoba może uchylić się od jego zaspokojenia, o ile podniesie zarzut przedawnienia przed sądem, gdyż sąd nie może uwzględnić go z urzędu;

– możność odmowy świadczenia przez podniesienie zarzutu przedawnienia uznaje się za prawo podmiotowe, stąd sąd może zarzutu nie uwzględnić, jeśli uzna że byłoby to nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 kc), ale ze względu na funkcję tego prawa SN „zaleca” czynić to ostrożnie;

– można zrzec się korzystania z zarzutu przedawnienia (art. 117 § 2) – czynność jednostronna, nieformalna, wymagająca dojścia do drugiej strony (art. 61) i nieodwołalna (wg SN), która może być ważnie dokonana po upływie terminu przedawnienia.

Skutek

– ROSZCZENIE PRZEDAWNIONE NIE GAŚNIE, A JEDYNIE NIE MOŻE BYĆ ZREALIZOWANE → po oddaleniu powództwa przez sąd przybiera postać roszczenia niezupełnego (odpowiada mu tzw. zobowiązanie naturalne) i nadal uznawane jest za istniejące, gdyż jeżeli dłużnik pomimo upływu terminu przedawnienia spełni świadczenie, nie będzie mógł żądać zwrotu świadczenia, gdyż w świetle prawa jego świadczenie było należne;

* roszczenia przedawnione mogą być przedmiotem potrącenia (art. 502 kc), oraz odnowienia (art. 506 kc) i ugody (art. 917 kc)