1. w razie sprzedaży nieruchomości rolnej z wyjątkiem sprzedaży osobie bliskiej, dzierżawcy nieruchomości przysługuje prawo pierwokupu, jeśli umowa dzierżawcy była zawarta na piśmie z datą pewną, oraz była wykonywana, licząc od tej daty rdze trzy lata, jego areał dzierżawiony i własny nie może przekraczać 300 ha, musi być rolnikiem zawodowym i mieszkać w danej gminie, jeśli dzierżawca nie wykona prawa prawo pierwokupu przysługuje agencji rynku nieruchomości rolnych.

2. w razie sprzedaży udziału lub części udziału we współwłasności nieruchomości – pozostali współwłaściciele uprawnieni do pierwokupu

3. w przypadku sprzedaży nieruchomości rolnej przeznaczonej w planie miejscowym na cele publiczne lub wpisanej do rejestru zabytków – tylko jeśli jest to prawo ujawnione w księdze wieczystej gminy(pierwokup przez gminę )

4. w razie sprzedaży nieruchomości nabytych od Agencji Nieruchomości Rolnych, przed upływem 5 lat od tego nabycia – prawo pierwokupu przysługuje agencji .

Zbywca ma obowiązek powiadomić uprawnionego do pierwokupu o sprzedaży nieruchomości jeśli, uprawniony nie ustosunkuje się do informacji w ciągu miesiąca, lub kiedy nie będzie zainteresowany umowa może zostać zawarta.(niezachowanie formy powoduje nieważność umowy), bieg miesiąca dla agencji biegnie od momentu powiadomienia agencji o odmowie uprawnionego lub od upływu miesiąca.

W przypadku nieruchomości innych niż rolne mogą być one sprzedawane tylko w całości, a ich podział może być dokonany tylko o tyle, o ile jest on zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami szczegółowymi. Wyjątkami od tej zasady są:

 zniesienie współwłasności nieruchomości zabudowanej legalnie co najmniej dwoma budynkami, gdy podział polega na wydzieleniu poszczególnym właścicielom budynków wraz z działkami

 wydzielenie działki gruntu na, której samoistny posiadacz wzniósł budynek

 wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z , mocy prawa

 realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub samorządowych

 wyznaczanie tzw. nieruchomości wspólnych w związku z ustanowieniem odrębnej własności lokali podział następuje na podstawie decyzji administracyjnej, która stanowi przesłankę prawnego podziału nieruchomości w drodze umowy

prawo pierwokupu gminy w stosunku do nieruchomości niewolnych istnieje tylko wtedy kiedy:

1. została nabyta przez sprzedawcę od skarbu państwa , lub jednostki samorządu terytorialnego i nie jest zabudowana

2. lub przeznaczona jest w planie miejscowym na cele publiczne lub jest wpisana do rejestru zabytków, a prawo pierwokupu zostało wpisane do księgi wieczystej

o zawarciu umowy notariusz informuje gminę, która może wykonać prawo pierwokupu w ciągu 2 miesięcy od zawiadomienia, oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu wymaga aktu notarialnego

Do nabycia nieruchomości przez cudzoziemca konieczne jest uzyskanie zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych, obrony i rolnictwa(tylko jeśli nieruchomość rolna).