polega na żądaniu zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda należnego mu świadczenia, opierając się na istniejącym prawie lub roszczeniu, tak więc roszczeniu procesowemu powoda odpowiada adekwatne roszczenie matrialnoprawne. Treścią świadczenia, zgodnie prawem materialnym, jest danie, czynienie, nie czynienie, zaprzestanie lub znoszenie.

Roszczenie, zgodnie z art. 316§1 k.p.c., musi być wymagalne najpóźniej w dniu zamknięcia rozprawy, za wyjątkiem powództwa o przyszłe powtarzające się świadczenia (alimenty, renta) o ile nie sprzeciwia się to naturze stosunku łączącego strony. Poza tym roszczenie musi być zaskarżalne (o czym decyduje prawo materialne) oraz nie przedawnione, chyba że pozwany zrzekł się zarzutu przedawnienia.

W przypadku zobowiązania przemiennego tudzież upoważnienia przemiennego żądanie pozwu winno być sformułowane alternatywnie, ponieważ dłużnik ma prawo wyboru spośród żądań powoda (zgodnie z art. 798 k.p.c. w postępowaniu egzekucyjnym, komornik wyznacza dłużnikowi termin do wyboru świadczenia, a w przypadku braku wyboru dokona go wierzyciel).

Od tego należy odróżnić żądanie alternatywne. Polega ono na tym, że powód w jednym pozwie zamieszcza dwa żądania, przy czym drugie podlega uwzględnieniu tylko w przypadku odrzucenia zasadności pierwszego. W przypadku uwzględnienia pierwszego, drugie w wyroku jest pomijane. W przypadku braku zasadności pierwszego jest ono oddalane i zasądzane jest drugie. Doktryna oraz Sąd Najwyższy dopuszcza następujący kształt orzeczenia: nakazanie pierwszego, a w przypadku nieściągalności lub nie spełnienia tego zasądzenie drugiego (orzeczenie SN z 18.01.1991, sygn. akt 4CZ 289/90).