ustawa o planowaniu spółka jawna ustawa o samorządzie gminnym
forex trading logo

Cywilny kodeks

Artykuły

Zasady prawa cywilnego

Pojęcie

– w nauce mówi się o zasadach prawa w ogóle jak i o zasadach konkretnego prawa, np. zasadach prawa cywilnego;

– ZASADY PRAWA CYWILNEGO to pewna kategoria norm prawnych, które wyróżniają się ze względu na swoją doniosłość i szczególną rolę na obszarze prawa cywilnego;

* wskazują one wartości, jakie powinny być realizowane przez normy prawa cywilnego;

* wyznaczają kierunek działań pra¬wodawczych, sposób stosowania prawa (interpretacji), wskazują preferencje w razie kolizji norm prawnych oraz określają granice czynienia użytku z praw podmiotowych;

– spełnienie norm-zasad jest stopniowalne, natomiast normy o charakterystyce reguł mogą być spełnione albo niespełnione;

– ich nadrzędnie wiążący charakter nie jest ustalany w sposób arbitralny, ale wymaga szczególnego uzasadnienia, np. w normach konstytucyjnych, międzynarodowych, lub tekstach ustaw zwykłych, na podstawie, których rekonstruowane są te zasady;

 

Katalog zasad (obecnie obowiązujących)

– UZNANIE I OCHRONA OSOBOWOŚCI KAŻDEGO CZŁOWIEKA W RÓWNEJ MIERZE → na zasadę tą składa się zdolność prawna (przysługuje wszystkim) oraz zdolność do czynności prawnych (ograniczenia jedynie naturalne), ale też ochrona wartości niemajątkowych, związanych z integralnością fizyczną i psychicznym życiem człowieka (realizowane przez ochronę dóbr osobistych);

* oparte na konstytucyjnych gwarancjach praw i wolności obywateli oraz konwencjach międzynarodowych (głównie Pakty Praw Człowieka);

* osoby prawne – niejako projekcja osób fizycznych, o podobnej pozycji;

– PEŁNA I RÓWNA OCHRONA MIENIA PODMIOTÓW PRAWA CYWILNEGO → zasada ta obejmuje min. jednolite uregulowanie prawa własności, regulacje dot. dziedziczenia po osobie zmarłej oraz gwarancje, że w razie wywłaszczenia uprawniony otrzyma słuszne wynagrodzenia;

* przeciwstawienie tej zasady podziałowi z okresu PRL na własność państwową o uprzywilejowanej pozycji i własność prywatną;

* oparcie głównie w Konstytucji;

– ZAKAZ NADUŻYWANIA PRAW PODMIOTOWYCH → ma zapobiegać wykony¬waniu ich niezgodnie z akceptowanymi powszechnie regułami moralnymi (sens klauzuli generalnej z art. 5 kc);

* wyróżnienie tej zasady opiera się na coraz silniej akcentowanej w założeniach polskiego systemu prawnego konieczności istnienia dla norm prawnych legitymacji nie tylko formalnej, ale i aksjologicznej, co prowadzi do dostosowania realizowanych stosunków cywilno¬prawnych do zasad moralnych;

– AUTONOMIA WOLI → to kompetencja podmiotów prawa cywilnego do swobodnego kształtowania stosunków cywilnoprawnych przez czynności prawne, głównie przez umowy (tzw. swoboda umów) – stanowi ona konieczny składnik prawa cywilnego, ale nie ma ona nieograniczonego zakresu, a o jej doniosłości decyduje pole swobody decyzyjnej wyznaczone jej ograniczeniami;

* gospodarka socjalistyczna → ograniczenia szerokie, dostosowane centralnego planowania gospodarczego oraz preferencyjnego traktowania własności państwowej;

* gospodarka rynkowa → ograniczenia tylko ogólnymi przesłankami podyktowanymi interesem publicznym i względa¬mi moralnymi;

* zasada ta opiera się na uzasadnieniach gospodarczych, konstytucyjnych, międzynarodowych i aksjologicznych, które wymagają by prawo regulowało stosunki społeczne w sposób racjonalny, przy pozostawieniu wolnej woli człowiekowi;

– OCHRONA ZAUFANIA PODMIOTU DO SKŁADANYCH MU OŚWIADCZEŃ LUB INNYCH DONIOSŁYCH PRAWNIE ZACHOWAŃ → brak jej wypowiedzenia w przepisie, ale doktryna rekonstruuje tą zasadę na podstawie klauzul generalnych, uzasadniając etycznie (nakaz moralny dotrzymywania danego słowa i odszkodowania za błędny przekaz informacji) oraz funkcjonalnie (pewność obrotu prawnego bardzo istotna w gospodarce rynkowej);

* zasada ta jest u podstaw konstrukcji czynności prawnej i stanowi rdzeń całego szeregu norm składających się na tzw. ochronę dobrej wiary (głównie czynności odpłatne);

 

 


kodeks karny prawo pracy