– początkowo zwrot ten miał ograniczenia ideologiczne, odwołujące się do socjalizmu, po upadku komunizmu zwrot ten odwołuje się zgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawnego i respektowanymi przez nie wolnościami człowieka do powszechnie uznanych w kul¬turze naszego społeczeństwa wartości;

* 2 ograniczenia dot. zakresu zasad współżycia spo¬łecznego:

→ odnoszą się one jedynie do postępowania jednych osób wobec innych, a nie dot. przeżywanych postaw, które nie mają doniosłości prawnej, jeśli nie są motywem działań ludzkich;

→ zasady współżycia spo¬łecznego będące zarazem obowiązującymi normami prawnymi rozważa się jako normy prawne;

– wg niektórych normy obyczajowe wchodzą w zakres zasad współżycia społecznego obok norm moralnych → krytyka dlatego, że normy moralne mają uzasadnienie aksjologiczne, a normy obyczajowe mają uzasadnienie w nawyku społecznym, który nie może regulować stosunków cywilnoprawnych, jeśli nie zostanie jednocześnie uznany da „dobry” → szerokie ujęcie zasad współżycia społecznego mogłoby prowadzić do kostnienia stosunków społecznych;

Problem nazwy (jak w prawie konstytucyjnym);

Funkcja

– nadanie większej elastyczności, dzięki uwzględnieniu zmieniających się układów stosunków społecznych oraz szczególnych cech charakterystycznych stanu faktycznego;

– zasady współżycia społecznego są pojęciem nieostrym, konkretyzowanym przez sędziów w procesie orzekania, przy czym istnieje postulat, by sąd powołując się na zasady współżycia społecznego jasno formułować normę moralną, jaką ma na względzie, by ułatwić kontrolę judykatury SN;

– do orzeczeń wydanych w poprzednim ustroju należy podejść selektywnie, ale nie należy generalnie odrzucać tego dorobku judykatury, gdyż zapadły wtedy orzeczenia odwołujące się do nadal cenionych wartości i norm moralnych;

– w go¬spodarce wolnorynkowej szczególnie istotne są: wzajemne zaufanie, życzliwość, uczciwość i służebność w działalności gospodarczej (zwracał na to uwagę już Adam Smith);

Obowiązywanie

– obowiązują na mocy przepisów prawnych, które do nich się odwołują i w ten sposób wpływają na ocenę stanu faktycznego dokonywaną w toku stosowania prawa;

Zakres zastosowania

– zakres stosowania zasad współżycia społecznego jest okre¬ślony w przepisach prawnych, w szczególności występują one w rolach:

* jako element służący do elastycznego doprecyzowania treści poszcze¬gólnych instytucji prawa cywilnego (np. art. 140, 233, 287, 298 kc) lub konkretnych stosunków prawnych (np. art. 56, 354 kc);

* przy kwalifikowaniu pewnych zdarzeń kreujących stosunki cywilnopraw¬ne → albo przepis wyraźnie powołuje się na te zasady (np. art. 411, 428, 431 § 2, 446 § 2, 826 § 2, 827 kc; art. 144 kro) albo powinny być brane pod uwagę też przy precyzowaniu innych pojęć prawnych, np. pojęcia „wina” art. 415 kc;

* przy wykładni oświadczeń woli (art. 65 § 1 kc);

* jako instrument zapobiegający powstawaniu konsekwencji prawnych, któ¬re ze względu na szczególny kontekst sytuacyjny budziłyby powszechną dezaprobatę moralną i naruszałyby spójność aksjologiczną porządku prawnego (np. art. 5, 58 § 2, ale też 93, 94, 411 pkt 2, art. 754, 902, 1008 kc);

– dot. osób fizycznych i prawnych;