Założenia ogólne

 art. 33 – 43 kc; ma zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych; ma odrębny od innych osób majątek i odpowiada nim.

 w przypadku osób prawnych system prawny konstruuje jej organizację, zespalającą aktywność grupy ludzi → tzw. substrat osoby prawnej to organizacja ludzka, bez której żadna osoba prawna nie mogłaby funkcjonować.

 w art. 33 kc określenie „jednostka organizacyjna” jest pojęciem nadrzędnym w stosunku do pojęcia „osoba prawna” → zawsze powstanie osoby prawnej wiąże się z pojawieniem odpowiednich norm

 Historia: spory w XIX w. 2 teorie:

* tzw. teorie fikcji, uznające, że przymiot osobowości prawnej może być przyznany róż¬nym przedmiotom lub zjawiskom - poza człowiekiem, np. majątkowi celowemu. Nie jest to personifikacja, ponieważ zawsze rzecz czy zjawisko traktowane było jako przedmiot prawa.

* teorie realistyczne – uznające za osoby prawne twory społeczne (organizacje). Przyjęte w polskiej doktrynie cywilistycznej (R. Longchamps de Berier; F. Zoll) → koncepcja przyjęta w kc.

Metoda regulacji prawnej

 Metoda ogólnego formułowania cech osób prawnych – prawodawca określa jedynie cechy jakie musi mieć organizacja by uznać ją za osobę prawną.

→ Zaleta – elastyczność; Wada – pewien margines niepewności kwalifika¬cyjnej rozstrzygany dopiero postanowieniem sądu

 Normatywna (formalna) metoda regulacji – wskazuje z nazwy ty¬py lub indywidualne organizacje wyposażone w osobowość prawną.

→ reali¬zuje przede wszystkim postulat jednoznaczności i pewności kwalifikacyjnej.

→ przyjęta w polskim kc (art. 33 kc)

! przeciwko takiej interpretacji występują niektórzy, mówiąc iż czasem niekonieczne jest nazwanie jakiegoś podmiotu osobą prawną, a wystarczy uregulowanie odpowiedniego podmiotowego stosunku prawnego, ale z tym nie zgadza się świadomie odrzucona koncepcja, mająca swój wyraz min. w odrzuceniu jakiejkolwiek definicji osoby prawnej oraz w argumencie zapewniania pewności obrotu.

Funkcje

 Dwie cechy stanowiące o atrakcyjności tej instytucji:

* jest ona dogodną dla obrotu gospodarczego formą koncentracji kapitału,

* prowadzi do ograniczenia odpowiedzialności (a zatem i ryzyka) uczest¬ników (udziałowców) organizacji obdarzonej osobowością prawną w za¬sadzie do wysokości wniesionego kapitału.

 Dziś powszechnie dominują, choć w PRL pełniła ograniczoną rolę – jako kontrola i ewidencja mienia tzw. własności społecznej, a nie do racjonalnego gospodarowania.