Działanie w cudzym imieniu

– dokonanie czynności prawnej przez przedstawiciela z osobą trzecią w imieniu reprezentowanego, o bezpośrednim skutku;

– umocowanie (ustawowe albo umowne) to kompetencja przedstawiciela → powstaje dla reprezentowanego stan związania, tzn. nie może on zapobiec powstaniu w swojej sferze prawnej skutków czynności dokonanej przez przedstawiciela w granicach przysługującej mu kompetencji. Konstrukcję kompetencji przyjął B. Gawlik, [w:] System Pr. Cyw., s. 733, co spotkało się z krytyką A. Szpunara, Udzielenie, s. 18-20, wedle którego pełnomocnikowi przysłu¬guje prawo podmiotowe kształtujące. Koncepcja ta stoi wszakże w sprzeczności z panu¬jącym w polskiej nauce prawa poglądem - podzielanym również przez A. Szpunara - że prawo podmiotowe realizuje interes uprawnionego. Założenie takie nie leży jednak u pod¬staw przedstawicielstwa. Przedstawiciel działa bowiem w imieniu, a zatem i w interesie reprezentowanego.

– dla ważności czynności dokonanej w cudzym imieniu musi wynikać, że osoba działa w roli przedstawiciela, a jeśli tego nie ujawni, należy uznać że działa we własnym imieniu (F. Zoll „wola reprezentowania”). Możliwe określenie tej roli w sposób dorozumiany;

– oświadczenie woli przedstawiciela musi wskazywać osobę repre¬zentowanego (może być wyinterpretowane);

– dla wad oświadczenia woli w stosunku do danej czynności ważne jest zachowanie przedstawiciela, ale i okoliczności po stronie mocodawcy mogą okazać się istotne;

– niedopuszczalność w stosunku do czynności wynika z ustawy lub z właściwości danej czynności;

Instytucje o zbliżonej funkcji

→ Posłaniec – nie składa oświadczenia woli, a tylko je przenosi. Nie musi mieć zdolności do czynności prawnych, ani rozumieć sensu przenoszonego oświadczenia;

* w razie wątpliwości za przedstawicielstwem przemawia pozostawiony pewien luz decyzyjny (dot. min. możliwości niezłożeni tego oświadczenia adresatowi, wyboru adresata lub uszczegółowienia treści);

→ Organ osoby prawnej – (1) jego działanie to działanie samej osoby prawnej; (2) osoba prawna musi mieć organy, może mieć pełnomocnika; (3) inne konsekwencje działania bez umocowania – organ – działania nieważne bez możliwości konwalidacji poprzez potwierdzenie;

→ Zastępca pośredni (np. komisanta, art. 765 kc) – dokonuje czyn¬ności prawnej we własnymi imieniu, lecz na rachunek innej osoby, więc sam nabywa prawa lub zaciąga zobowiązania i jest zobowiązany przenieść je na zastępowanego. Konstrukcja ta pozwala ukryć osobę zainteresowaną;

→ Osoba faktycznie tylko pomagającą przy dokonywaniu czynności praw¬nych (głównie zawieranie umów), no. pośrednicy, agenci, prawnik przygotowujący tekst umowy;

→ Osoba wykonująca pewne czynności faktyczne w zastępstwie innego podmiotu (np. dzierżyciel, art. 338 kc), które liczą się tak, jakby dokonał ich podmiot zastąpiony.

→ Podpisujący dokument in blanco, który ma wypełnić inna osoba. Oświadczenie woli zawarte w tym dokumencie uważane jest za złożone przez podpisującego;

→ Osoba upoważniona do odbioru oświadczeń woli (np. przyjmowa¬nia ofert, wypowiedzeń) – sama nie dokonuje czynności prawnej, ale przepisy stosuje się odpowiednio zgodnie z art. 109 kc;

* odróżnienie CZYNNEGO i BIERNEGO przedstawicielstwa;