prawa lub stosunku prawnego ma na celu stworzenie nowego stanu prawnego bądź do przemiany już istniejącego przez mający zapaść wyrok sądowy. Wyrok zapadły w wyniku takiego powództwa ma charakter prawotwórczy.

W stosunku do powództwa o zasądzenie powództwo to różni się tym że nie zakłada naruszenia prawa i nie dąży do zasądzenia (wyj.: art. 632§2 KC, ale tu dopiero po ukonstytuowaniu się wyroku zaistnieje obowiązek zapłaty świadczenia), natomiast w stosunku do powództwa ustalającego różnica polega na braku konieczności wykazywania się interesem prawnym. Podobieństwa natomiast to przy powództwie zasadzającym obowiązek wniesienia powództwa w określonym przepisami prawa materialnego terminie, a w przypadku powództwa ustalającego niemożność egzekucji (skutek tylko w granicach powagi rzeczy osądzonej i konstytutywności).

Skuteczność wyroku kształtującego zależy od rodzaju stosunku prawnego łączącego strony. Czasami jest to skuteczność ex tunc (unieważnienie małżeństwa) a czasami ex nunc (rozwód).