to element składowy procesu, za pomocą którego proces powstaje rozwija się i wywiera skutki. Jest to taka czynność podmiotu procesowego, która wg ustawy procesowej może wywrzeć skutki prawne dla procesu cywilnego, w związku z którym czynność ta zostaje dokonana.

Nie są czynnościami procesowymi czynności dokonywane wprawdzie poza procesem ale wywierające skutki dla procesu (umowa o właściwość sądu, zapis na sąd polubowny). Nie są czynnościami działania osób trzecich w procesie, lecz są one środkiem dla podmiotów procesowych w ich czynnościach procesowych (zeznania świadków, opinie biegłych).

Podobne zasady dotyczą postępowania nieprocesowego, z tym że czynności dokonują uczestnicy postępowania.

Rodzaje czynności procesowych wyróżnia się na podstawie kryterium podmiotu dokonującego czynności: sądu, stron bądź uczestników postępowania oraz prokuratora i innych podmiotów.